Welkom bij de digitale rondleiding over de geschiedenis van het onderwijs in de dorpen van de gemeente De Bilt.
De afbeelding hierboven is het schilderij ‘De schoolmeester’ van Adriaen van Ostade uit 1662. (Louvre, Parijs)
We constateerden dat we al veel bijdragen over scholen en onderwijs op onze site hebben staan. Het is onbegonnen werk om volledig te zijn, om verslag te doen van alle dependances, opheffingen en fusies die er geweest zijn. Dan zou een rondleiding ook veel te lang worden.
We hebben wel genoeg posts om een overzicht te geven van de ontwikkeling van het onderwijs in de woonkernen van de gemeente De Bilt en een paar kenmerkende voorbeelden te behandelen.
De rondleiding bevat ongeveer veertig posts. De bijdragen zijn afkomstig van verschillende auteurs, die ieder hun eigen invalshoek en eigen stijl hebben. Ook daardoor krijgt u een gevarieerd beeld. De schrijvers zijn in alfabetische volgorde: Dick Berents, Veroniek Clerckx, Anne Doedens, Wim Krommenhoek en Ella Prins. U kunt ze herkennen aan de initialen onder de bijdragen.
We hebben de rondleiding ingedeeld in vier hoofdstukken – je zou ze kunnen zien als de zalen van een digitale tentoonstelling.
De dorpen Westbroek, Maartensdijk en De Bilt dateren uit de late middeleeuwen, maar de bronnen over het onderwijs zij zeer beperkt. Pas vanaf de late zestiende eeuw kunnen we ons echt een beeld vormen. Het valt dan op dat de school verbonden is aan de protestantse kerk van het dorp en dat de koster tegelijk schoolmeester is. Niet alle kinderen gingen naar school.
Vanaf de onderwijswet van 1806 was het onderwijs een taak van de overheid en meer specifiek van de gemeenten. Dat betekende openbaar onderwijs. Het aantal leerlingen nam toe en later stelden nieuwe wetten nieuwe eisen aan de kwaliteit. De schoolstrijd begon.
Door de Leerplichtwet van 1901 moesten kinderen van 6 tot 12 jaar verplicht naar school. Dat leidde tot een grote toename van het aantal leerlingen. Doordat vanaf 1917 ook bijzondere scholen door de staat gefinancierd werden, nam het aantal scholen van allerlei gezindten ook sterk toe.
Na de oorlog nam het aantal leerlingen tientallen jaren nog verder toe. Het was ook de tijd van de grote onderwijshervormingen. Om efficiënter te werken, sloten scholen zich aaneen tot koepels. Sommige scholen moesten echter door geringe leerlingenaantallen sluiten.
Wanneer u alleen maar een korte tour wilt maken, leest u de inleidingen en de bijschriften bij de afbeeldingen. Als u meer wilt lezen, kunt u bij iedere post verder gaan onder het kopje ‘meer informatie’.
Soms staat er in de tekst een link naar andere posts in het Online Museum. Als u daarop klikt, vergeet dan niet terug te komen met het pijltje linksboven op uw beeldscherm.
Onderaan de pagina staat bij iedere post een link om naar de volgende bijdrage te gaan. De eerste ziet u onderaan dit scherm.
Dick Berents
U bevindt u op de Rondleiding over Onderwijs. Voor het vervolg klik HIER.