In juli 1787 maakten de patriotten in Utrecht zich op om de stad te verdedigen. Deze kaart, kennelijk gemaakt nog voor de Pruisische aanval, laat zien, hoe ze dat wilden doen. [Utrechts Archief, Catalogusnummer 214333.]
De kaart is kennelijk met enige haast gemaakt (mogelijk vanwege de dreigende komst van de Fransen). Dat blijkt uit het feit, dat de maker in de verklaring van de letteraanduidingen (onder ‘O’) aangeeft, dat hij vanwege de tijdsdruk het verdedigingswerk bij Blauwkapel fout weergeeft, en dat niet meer heeft kunnen corrigeren.
Te zien zijn de gracht en de door de Patriotten ter verdediging ingerichte wallen en bastions. Daarnaast wegen en watergangen buiten de stad en enkele verdedigingswerken ten noorden en oosten van de stad, onder meer bij de Gildbrug. Linksonder is de ‘Bildse windmolen’ te zien en ook een houten sluis in de ‘Bildse Vaart’.
Vertaald uit het Frans staat er als toelichting op de kaart:
“Plattegrond van de stad Utrecht met een deel van zijn omgeving vóór de Wittevrouwenpoort en de Maliepoort, waarop de batterijen zijn aangegeven die zijn opgesteld op de hoofdwal, evenals die buiten de stad en de vooruitgeschoven verdedigingswerken om de toegangswegen te verdedigen. Juli 1787.
N.B. Om de verdediging en de positie van de batterijen van de hoofdwal, de buitenwerken duidelijker zichtbaar te maken, zijn die met rode lijnen aangegeven.”
(In het Frans: “Plan de la Ville d’Utrecht avec une partie de ses Environs devant les Wittevrouwenpoort en la porte du Mail, où sont marquées les Batteries établies sur le rempart capital, celles dans les Dehors et le retranchemens avancés pour défendre les avenues. Juillet 1787. N.B. Pour faire voir plus distinctement la défense et la position que les Bateries du rempart capital donnent aux ouvrages extérieurs, on les a marquées par des lignes rouges.’)
Ter verklaring van de aanduidingen in letters ziet men:
A. La Tolsteeg Poort
B. La porte du Mail [Maliepoort]
C. La Witte-Vrouwe-poort
D. Le Weerd-poort
E. La Catharine-poort
F. Le Bastion de Servaesberg
G. … de Manenburg
H. … de Sonneburg
I. … de Lepelenburg
K. … St. Lucasbolwerk
L. … de Wolvenburg
M. … le Baguine Bolwerk [Begijnenbolwerk]
N. Ouvrage à corne en avant la Giltebrug [Gildebrug] et des retranchement à la tête du Mail [Maliebaan]
O. Retranchement vers le Blauwkappel. NB l’Emplacement de ce retranchement est defectueux, le temps ne permettait pas de le corriger
P. Le Tour de Dôme (de Dom)
Q. Batteries près de Koningslust
AD
De kaart is een kopie van een originele plattegrond die berust in de Universiteitsbibliotheek Leiden, Collectie Bodel Nijenhuis, P. 227 N 11.