De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog wordt vaak verteld aan de hand van soldaten, verzetsmensen en politieke leiders, maar soms biedt het leven van één gewone jongen een bijzonder inkijkje in hoe de oorlog het dagelijks bestaan kon ontwrichten. Dat geldt zeker voor Günther Prang (1928-2009), een jongen uit De Bilt die door zijn Duitse afkomst ongewild tussen twee werelden terechtkwam. Zijn jeugd werd gekenmerkt door een grote liefde voor de natuur, een afkeer van autoriteit en een opmerkelijke drang naar vrijheid. Die eigenschappen zouden tijdens de oorlogsjaren bepalend worden voor zijn leven. Foto: Günther Prang met katapult. (Beeldarchief D’ Oude School)

 

Meer informatie

Günther groeide op aan de Looydijk in De Bilt als zoon van de Duitse meubelmaker Peter Prang. Het gezin was volledig ingeburgerd in Nederland. Vader Prang was streng gereformeerd en zijn kinderen bezochten de School met den Bijbel, maar Günther voelde zich al vroeg meer thuis in de bossen van Beerschoten, Houdringe en De Pan dan in het klaslokaal.

Oorlog

Toen Duitsland op 10 mei 1940 Nederland binnenviel, veranderde zijn leven ingrijpend. Omdat het gezin de Duitse nationaliteit bezat, moest hij voortaan onderwijs volgen aan een Deutsche Schule, waar hij volgens de nationaalsocialistische leer werd opgevoed. De jongens kregen er een paramilitaire vorming met exercities, schietoefeningen en indoctrinatie. Voor de jonge Günther was dat een nachtmerrie want hij had een hekel aan discipline, bevelen en militair gedril.

Al snel besloot hij niet meer naar school te gaan. Hij begon te spijbelen en bracht zijn dagen door in de bossen rond De Bilt. Hij kende de bossen op zijn duimpje, stroopte wild om in zijn levensonderhoud te voorzien en verzamelde fruit uit boomgaarden en kassen. Dankzij zijn kennis van het terrein wist hij zich lange tijd aan het toezicht van de Duitse autoriteiten te onttrekken. Zijn afwezigheid werd echter opgemerkt en uiteindelijk werd hij opgepakt.

Onder dwang

De leiding van de Hitlerjugend probeerde hem weer in het gareel te krijgen. Eerst werd hij ondergebracht in een Duits kuuroord in Beieren. Na zijn terugkeer verdween hij opnieuw in de bossen. Uiteindelijk werd de inmiddels zestienjarige Günther door de Duitse politie gearresteerd en naar Scheveningen overgebracht. Daar kreeg hij een opleiding die onder meer bestond uit het begeleiden van treintransporten richting Duitsland. Tijdens deze ritten zag hij met eigen ogen de gevolgen van de oorlog: bombardementen, brandende steden en beschietingen door geallieerde vliegtuigen.

Terug in De Bilt koos hij opnieuw voor de vrijheid. Een gebeurtenis die grote gevolgen had, speelde zich af rond een klein oranje vlaggetje uit 1937, afkomstig van de festiviteiten rond het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernhard. Een groep jongens daagde elkaar uit om het vlaggetje boven op de hoge schoorsteen van de Negum-fabriek te plaatsen. Günther nam de uitdaging aan en klom naar boven. Kort daarna wapperde het oranje symbool van nationale verbondenheid hoog boven De Bilt. In de gespannen oorlogssfeer zagen de Duitsers hierin mogelijk een verzetsdaad. Een onderzoek volgde en Günther werd gearresteerd en opgesloten in de gevangenis aan het Wolvenplein in Utrecht, maar na verhoren kwam hij uiteindelijk weer vrij.

Leven in de natuur

Vanaf dat moment durfde hij nauwelijks nog thuis te slapen. Hij vond een opmerkelijke schuilplaats in een enorme Canadese populier in de bossen van De Bilt. Twintig meter boven de grond bevond zich een holte waarin hij kon overnachten. Toen het te koud werd, vond hij tijdelijk onderdak in een schuurtje. Intussen bleef hij met vrienden rondzwerven door de bossen, waar zij soms gevaarlijke spelletjes speelden met achtergelaten munitie en andere oorlogsmaterialen.

In 1945 kwam eindelijk de bevrijding. Engelse, Canadese en Amerikaanse troepen trokken door De Bilt en maakten een einde aan vijf jaren bezetting. Na de oorlog werkte hij enige tijd als preparateur van dieren. In 1948 verhuisde hij naar Zeeuws-Vlaanderen, waar hij trouwde en een gezin stichtte.

DAB

Literatuur

Het leven van Günther Prang is beschreven door Gerrit van Ginkel:

Ginkel, G. van, Biografie Günther Prang, geboren te Amsterdam op 17 maart 1928, in: De Biltse Grift december 2010.