In 1938 kreeg de busmaatschappij M.J. Tigchelaar de mogelijkheid om een buslijn te openen tussen Zevenbergen en Bilthoven. De dienst heeft tot na de Tweede Wereldoorlog gefunctioneerd. Het sanatorium Berg en Bosch was gesticht door de Stichting Herwonnen Levenskracht, die in 1913 door de katholieke arbeidersbeweging was opgericht ter bestrijding van tuberculose (TBC). Deze stichting had veel leden in het geïndustrialiseerde westen van Noord-Brabant, waar ook Zevenbergen ligt.
Hierboven: Zevenbergen met het gemeentehuis in 1936. (Ansichtkaart)
Per Koninklijk Besluit van 5 april 1938 werd aan busonderneming M.J. Tigchelaar te Zevenbergen een vergunning verleend om een busdienst te beginnen tussen Zevenbergen en Bilthoven, met als eindpunt sanatorium Berg en Bosch. De speciale dienst, ook bekend als de bezoekerslijn, heeft relatief kort gefunctioneerd.
De heer Tigchelaar overleed kort na de verlening van de vergunning. Zijn bedrijf werd overgenomen door de Brabantsche Buurtspoorwegen en Autodiensten. Deze zette de bezoekerslijn voort tot in de Tweede Wereldoorlog. Door brandstofschaarste en inbeslagname van materieel was het tijdens de oorlog niet langer mogelijk de dienst voort te zetten. Na de Tweede Wereldoorlog was er een opleving, maar die duurde slechts kort. In de jaren vijftig verloor het sanatorium zijn bestaansrecht door de opkomst van effectieve medicijnen tegen TBC. Het sanatorium werd in 1962 omgevormd tot een algemeen ziekenhuis.
Geregelde dienst
De passagiers waren bekenden en familieleden van patiënten die in sanatorium Berg en Bosch werden verpleegd. De bus reed op officiële bezoekdagen, meestal eenmaal per twee weken, van West-Brabant tot aan de poort van het sanatorium. Passagiers konden instappen in Zevenbergen op de Markt, in Standdaarbuiten, Oudenbosch, Etten, Breda, Oosterhout, Raamsdonksveer, Gorinchem en Utrecht.
Kaartje kopen
De meeste passagiers kochten hun kaartje via het lokale comité van de Stichting Herwonnen Levenskracht, bijvoorbeeld bij de wijkmeester in Zevenbergen. Het kaartje had een dubbele functie: als het vooraf via het lokale comité was gekocht, was het niet alleen een buskaartje, maar ook het bewijs dat de houder toestemming had om de patiënt te bezoeken. Aan de poort van Berg en Bosch werd dit gecontroleerd, want men kon niet zomaar het terrein betreden.
Bezoek werd belangrijk geacht voor de genezing van de patiënt. Arme gezinnen konden rekenen op steun bij de aankoop van een buskaartje. Zij kregen een grote korting of een gratis kaartje via de kerkelijke armenzorg, de Vincentiusvereniging, of via de Stichting Herwonnen Levenskracht.
Sanatorium Berg en Bosch verhuisde in 1933 van Apeldoorn naar Bilthoven. De oorspronkelijke naam sierde ook het nieuwe sanatorium, dat met 400 bedden het grootste van Nederland was.
EvdV
Literatuur:
Krantenartikelen uit Delpher
Het Geheugen van Brabant