Hendricus Theodorus Wijdeveld (1885-1987) was een van de meest veelzijdige Nederlandse architecten van de twintigste eeuw. Hij was ook de architect van conferentieoord Renova van de Rozenkruisers in Bilthoven. (Wijdeveld in een tuin, 1923. Foto Frans Scholten (1881-1942. Wikipedia)
Meer over Renova (gevestigd in het pand dat Wijdeveld als ‘Elckerlyc’ ontwierp) leest u door HIER te klikken. Wijdeveld was een man met vele talenten. Hij ontwierp niet alleen gebouwen, maar hield zich ook bezig met grafische vormgeving, typografie, meubelontwerp en redactioneel werk. Toch bleef hij zichzelf in de eerste plaats architect noemen. Zijn carrière begon bij de architecten Jacques van Straaten en diens befaamde collega P.J.H. Cuypers. Corine Hazelhet (zie hieronder) schreef:
‘Deze hoogbejaarde nestor van de katholieke bouw [Cuypers] was bezig met de restauratie of liever herschepping, in een ideaal middeleeuws bouwwerk van de ruïne van kasteel De Haar in Haarzuilens en bij deze droomopdracht, gefinancierd door de puissant rijke bankiersfamilie De Rothschild, stelde hij de pas achttienjarige Hendrik als opzichter aan. Zo werd Wijdeveld als het ware de uitvoerder van Cuypers missie, van een samenleving volgens middeleeuws model. Dat was een maatschappij met de kerk als midelpunt, met duidelijke rangen en standen’.
Na werkervaring te hebben opgedaan in Engeland en Frankrijk vestigde Wijdeveld zich in 1914 in Amsterdam. Daar ontwierp hij een groot aantal woonhuizen, villa’s en winkelpanden. Zijn vroege werk ademt de sfeer van de Amsterdamse School, terwijl zijn latere ontwerpen een meer sobere, functionalistische uitstraling kregen.
Daarnaast ontwikkelde Wijdeveld visionaire plannen die hun tijd ver vooruit waren, zoals een monumentaal Volkstheater in het Vondelpark en grootschalige stedenbouwkundige ontwerpen. Ook droomde hij van een internationale kunstacademie waar verschillende kunstdisciplines elkaar zouden ontmoeten. Hoewel die plannen nooit werkelijkheid werden, geven ze een goed beeld van zijn vooruitstrevende en utopische visie.
Wijdeveld genoot internationale bekendheid. Hij was bevriende met de beroemde Amerikaanse architect Frank Lloyd Wright.
Een bijzonder hoofdstuk in zijn carrière vormt het tijdschrift Wendingen. Als hoofdredacteur en vormgever gaf hij het blad tussen 1918 en 1931 een geheel eigen gezicht. De opvallende vierkante vorm, de vernieuwende typografie en de artistieke omslagen maakten Wendingen tot een internationaal gewaardeerd tijdschrift. Vooral de themanummers over Frank Lloyd Wright worden nog altijd beschouwd als hoogtepunten van de Nederlandse vormgeving.
Met zijn vernieuwende ideeën, brede belangstelling en tomeloze creativiteit groeide H.Th. Wijdeveld uit tot een van de meest invloedrijke Nederlandse architecten en ontwerpers van de twintigste eeuw.
In het laatste nummer van St. Maerten (nr. 70, mei 2026) verscheen een uitgebreid artikel van Korine Hazelhet, getiteld Hendrik Wijdeveld. Een utopist in Maartensdijk.
AD
Verder lezen/bron: Korine Hazelhet, Hendrik Wijdeveld. Een utopist in Maartensdijk. In: St. Maerten, nr. 70 (mei 2026), p. 15-24.