In 1787 liep de tegenstelling tussen patriotten en prinsgezinden steeds verder op. De directe aanleiding voor buitenlandse militaire interventie was de aanhouding van Wilhelmina van Pruisen, de echtgenote van Willem V, bij Goejanverwellesluis op 28 juni. Haar broer, de Pruisische koning Frederik Willem II, zag hierin een ernstige belediging en besloot militair in te grijpen. Op 13 september verklaarde Pruisen de oorlog. Een leger van ongeveer 26.000 Pruisische soldaten trok vervolgens de Republiek binnen om Willem V in zijn positie te herstellen.

De patriotten bleken niet tegen dit goed georganiseerde leger opgewassen. In verschillende steden trokken zij zich terug of vluchtten zij naar het buitenland.

Utrecht wordt het strijdtoneel

Voor het gewest Utrecht waren de gebeurtenissen bijzonder ingrijpend. De Staten van Utrecht, die de kant van de stadhouder hadden gekozen, hadden hun zetel al eerder naar Amersfoort verplaatst. Rond Utrecht verzamelden zich prinsgezinde troepen, terwijl de stad zich onder leiding van de patriotten voorbereidde op de verdediging. De Bilt lag precies tussen Utrecht en het prinsgezinde gebied rond Zeist en werd daardoor een belangrijk militair voorpostgebied.

In mei 1787 waren bij de Holle Bilt al gevechten uitgebroken. In juni werden langs de toegangswegen naar Utrecht, waaronder de Biltse Steenstraat, kanonnen en verdedigingswerken aangelegd. Eind augustus trokken prinsgezinde troepen opnieuw naar De Bilt. Op 28 augustus kwam het tot gevechten; in het dorp werden ongeveer vijfhonderd prinsgezinde militairen gelegerd. Op 30 augustus beschoten zij de patriotse versterkingen bij de Steenstraat. Op 2 september volgde een tegenbombardement vanuit Utrecht.

Toen de Pruisische troepen de stad Utrecht naderden, bleek de patriotse verdediging zwakker dan gehoopt. In de nacht van 15 op 16 september 1787 verlieten grote aantallen patriotten Utrecht. Voor de patriotten volgde een periode van vervolging, confiscaties en ballingschap.

Westbroek, Maartensdijk en De Bilt

In de komende bijdragen willen we laten zien, hoe dit conflict de inwoners van Westbroek, Maartensdijk en De Bilt raakte.  We hebben er een digitale rondleiding van gemaakt. De rondleiding bestaat uit omgeveer dertig posts.

DAB

U bevindt u op de Rondleiding over de patriotten. Voor het vervolg klik HIER.